Pamiątki po „Tarmilo” poszukiwane

Zakłady Przemysłu Odzieżowego „Tarmilo” w Tarnowskich Górach zostały zamknięte w 2009 roku, a dekadę później wyburzono ich charakterystyczny budynek przy ul. Opolskiej. Od tego czasu pracownicy Muzeum w Tarnowskich Górach poszukują pamiątek związanych z tym miejscem. W połowie maja 2022 roku planowane jest otwarcie wystawy czasowej, która wielu osobom przypomni lata świetności tego zakładu, natomiast młodemu pokoleniu opowie zupełnie nową historię.

Pracownice Tarmilo. Fotografia z kolekcji prywatnej
Pracownice Tarmilo. Fotografia z kolekcji prywatnej

Początki „Tarmilo” sięgają czasów przedwojennych i Fabryki Odzieży „Ostaw” Ottona Stawinogi

Na przełomie lat 30. i 40. XX wieku liczyła ona ponad 50 pracowników. W tamtym czasie działał również zakład „Ostex” Maxa Wyleżałka, specjalizujący się w wyrobach tekstylnych. Podczas wojny światowej zakłady szyły na potrzeby wojska. Z kolei po znacjonalizowaniu dały początek Zakładom Przemysłu Odzieżowego, gdzie szyto przede wszystkim ubrania dla dzieci. Od hasła „Tarnowskie Góry – milusińskim” zakłady nazwano później „Tarmilo”.

Rozbudowany pod koniec lat 60. XX wieku zakład dawał zatrudnienie głównie kobietom

Dość wybiórczo zachowane materiały archiwalne wskazują, że w 1968 roku pracowało tam 793 osoby, a w 1969 roku było ich już 996. Równie imponująco przedstawia się liczba projektów. Tylko w 1978 roku we własnej komórce wzorcującej zaprojektowano 152 wzory. Były to głównie ubrania dziecięce, które określano jako: wiatrówki, skafandry, kurtki, prochowce, paltka, komplety i kombinezony. W latach 80. XX wieku szyto również odzież dla dorosłych. Znaczna część produkcji była eksportowana do ZSRR, Francji, Norwegii, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Islandii, Libii i Jordanii.

Jeden z modeli „Tarmilo” . Fotografia z kolekcji prywatnej.
Jeden z modeli „Tarmilo” . Fotografia z kolekcji prywatnej.

Warto wiedzieć, że obok działalności podstawowej, „Tarmilo” posiadało wspomnianą komórkę wzorcującą, laboratorium, warsztaty szkolne, wydział remontowy, transport. Ponosiło koszty utrzymania przyzakładowej przychodni zdrowia, ośrodków wypoczynkowych (Jastarnia i Szczyrk), gospodarki mieszkaniowej, przedszkola międzyzakładowego, a także wypłacało stypendia. Przy tarnogórskiej szkole odzieżowej istniały klasy Zasadniczej Szkoły Zawodowej, której absolwentki rokrocznie zasilały kadrę szwaczek zakładu. Należy również wspomnieć o zespole wokalnym „Walentynki”, który swoimi występami uświetniał różne uroczystości, m.in. tarnogórskie „Dni Gwarków”.

Zbiórka obiektów na wystawę trwa już od ponad roku

Od początku poszukiwań wielką pomoc okazały Zofia Kostrzewa i Maria Krzemińska, które zawodowo były związane z tym zakładem. To one umożliwiły spotkania z innymi byłymi pracownikami. Dzięki temu udało się wypożyczyć i pozyskać do zbiorów już całkiem pokaźną liczbę przedmiotów. To m.in. fotografie ukazujących życie zakładu, to oficjalne, ale i towarzyskie. Inną grupę zbiorów stanowią zdjęcia, głównie tarnogórskich dzieci, które były modelami w „Tarmilo”. Niestety nie zachowało się archiwum fotograficzne tego zakładu, ale zwykle po kilka odbitek tych zdjęć trafiało do rodzinnych albumów, dzięki czemu możemy odtworzyć ten wątek historii. Większy kłopot sprawia pozyskanie odzieży, którą szyto w milionach sztuk egzemplarzy. Na razie udało się zebrać tylko kilka sztuk powstałych w ostatnich dziesięcioleciach. Innym typem pamiątek są zebrane przedmioty sygnowane charakterystycznym logiem, np. proporczyki, apaszki, etui na długopisy, metki, broszkę z jubileuszu 40-lecia firmy lub pamiątkowy medal.

Plakat akcji poszukiwania pamiątek po „Tarmilo”
Plakat akcji poszukiwania pamiątek po „Tarmilo”

Wystawa w Muzeum w Tarnowskich Górach będzie prezentowana prawdopodobnie od maja do listopada 2022 roku

Wciąż można zgłaszać się tam z przedmiotami i wspomnieniami związanymi z „Tarmilo”. Tarnogórskie strychy, piwnice, garaże i rodzinne albumy kryją zapewne jeszcze wiele wartościowych pamiątek. Szczególnie poszukiwane są ubrania, fotografie, dokumenty, guziki, proporczyki, ulotki, wycinki prasowe i projekty. Pracownicy Muzeum proszą o kontakt do końca lutego br. drogą telefoniczną (32 285 26 07, w. 23) lub mailową (b.brol@muzeumtg.pl).

Subskrybuj tarnowskiegory.info

google news icon

czytaj więcej:

Zniesienie obostrzeń 2022

Nowe zasady obostrzeń już od jutra. Zobacz, co się zmieni

Tarnowskie Góry Chemet Group

Tarnogórski "Mechanik" łączy siły z Chemetem

Nowa Rada Muzeum w Tarnowskich Górach

Muzeum w Tarnowskich Górach ma nową Radę

Górnośląskie Centrum Rehabilitacji "Repty" i Zespół Pieśni i Tańca "Śląsk"

GCR "Repty" oraz ZPiT "Śląsk" rozpoczynają współpracę

Zdjęcie Główne

Poznaj fascynujący świat Papugarni Carmen w Katowicach

Silver Run 2021

Silver Run 2021 Ożarowice. Zawody i bezpłatne badania

Jerusalema Dance Challenge

Jerusalema Dance Challenge w Tarnowskich Górach