Tarnowskie Góry z wpisem UNESCO
Od prawie dziesięciu lat miasto cieszy się dołączeniem "Kopalni rud ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi" do Listy Światowego Dziedzictwa. Od 2017 roku lokalni działacze nie osiedli jednak na laurach. Systematycznie promują tarnogórskie dziedzictwo przemysłowe (i nie tylko), rozwijają ofertę turystyczną, a także starają się o kolejne tytuły podnoszące prestiż miasta oraz jego zabytków.
Przypomnijmy, że w marcu 2023 roku "zwyczaje związane z kultem św. Barbary oraz tradycje górników kopalni kruszcowych na ziemi tarnogórskiej" zostały wyróżnione w skali ogólnopolskiej. Decyzją wicepremiera i ministra kultury Piotra Glińskiego pojawiły się na Krajowej Liście Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego.
Chronimy nasze dziedzictwo, ocalamy od zapomnienia, chwalimy się miastem... a w przyszłości może nawet staramy się o UNESCO - cieszyli się wtedy członkowie SMZT.
Kolejne UNESCO dla Srebrnego Miasta?
Jest taka szansa. Nawet całkiem spora. Jak podje Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, "Barbórka oraz tradycje górnicze" znalazły się wśród nominowanych do wpisu na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości!
Wniosek dotyczy nie tylko naszych lokalnych zwyczajów. Dołączyły do niego także inne grupy z Polski, Austrii oraz Luksemburga. W prace zaangażowało się oczywiście Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej.
Wpis ma objąć Barbórkę, jako najważniejsze górnicze święto, w tym m.in. karczmy piwne, legendy, orkiestry, pieśni, pozdrowienia (Szczęść Boże! Glück auf!), tańce (to tradycja austriacka) oraz mundur górniczy. Całość ma charakter międzynarodowy, bo Polska nie walczy o ten wpis sama. Wniosek dotyczy tradycji górnictwa węgla kamiennego na Górnym i Dolnym Śląsku, górnictwa kruszców w Tarnowskich Górach, górnictwa soli w Bochni i Wieliczce oraz górnictwa w Austrii i Luksemburgu - tłumaczą członkowie SMZT.
"Barbórka 2026 będzie światowa!"
Prace nad wnioskiem trwały sześć lat. Finalnie zostały wysłany do sekretariatu 26 marca 2024 r. Zostanie rozpatrzony jeszcze w tym roku. Jak stwierdza dr Beata Piecha-van Schagen, kierowniczka Działu Historii Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, sukces wydaje się niemal pewny. Placówka podaje:
Barbórka 2026 będzie światowa! Obchody Barbórki szykują się na listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości! A to oznacza, że z 99,9% pewnością możemy powiedzieć, że w grudniu br. obchody Barbórki oficjalnie zostaną wpisane na listę UNESCO!
Barbōrka bydzie światowŏ! Fajrŏwanie Barbōki rychtuje sie na listã reprezentatywnŏ niymateryjnyj kulturowyj erbizny ludzkości! A skuli tego na 99,9% mŏmy pewnik iże bez latosi grudziyń fajrŏwanie Barbōrki bydzie szkryfniynte na lista UNESCO!
To właśnie dr Piecha-van Schagen była odpowiedzialna za koordynowanie całego przedsięwzięcia. Muzealniczka napisała międzynarodowy wniosek, a także tłumaczyła dokumenty. Nad pracami czuwała także radca ministra ds. UNESCO Joanna Cicha-Kuczyńska. W projekt włączyły się grupy z trzech różnych państw: górnicy węgla kamiennego z Górnego Śląska i Wałbrzycha, górnicy soli z Bochni oraz Wieliczki, potomkowie górników rud z Tarnowskich Gór, górnicze orkiestry dęte z Górnego Śląska, górnicy rud metali, węgla i magnezytu z Karyntii oraz Styrii, górnicy rud żelaza, miedzi i łupków z Luksemburga.
Kiedy dowiemy się o wyniku całej procedury? Wpis powinien pojawić się na przełomie listopada oraz grudnia tego roku, a więc idealnie na Barbórkę!
Te tradycje muszą przetrwać, jako nasze dziedzictwo. A jak dodaje Zbigniew Pawlak, nie byłoby naszego materialnego dziedzictwa (także tego, co znalazło się w 2017 r. na liście UNESCO), gdyby nie nasza historia, nasze zwyczaje, wszystko, co niematerialne - wyjaśniają członkowie SMZT.
Wciąż górnicze Tarnowskie Góry
Pomimo że ta gałąź przemysłu w mieście już dawno wygasła, a kopalnię zamknięto ponad sto lat temu, tradycje i pamięć pozostały nie tylko w herbie. Od kilku lat powróciła ożywiona po długiej przerwie górnicza parada z udziałem orkiestry w centrum miasta. Odbywa się oczywiście w okolicach Barbórki. SMZT razem z lokalnymi muzykami zaprasza także na kolejne edycje kulturalno-modlitewnego wydarzenia Misterium św. Barbary. Z kolei w wakacje odbywa się impreza nawiązująca do dawnych górniczych bergfestów oraz XVIII-wiecznego, ponownego odkrycia złóż srebra na terenie miasta. Barbórka w środku lata cieszy się popularnością wśród mieszkańców. To właśnie wtedy ma miejsce koncert na 100 pyrlików, Skok przez skórę i Tarnogórski Walczyk, a na ulicach można spotkać postacie Fryderyka Wilhelma Redena czy Fryderyka Antona von Heynitza.
Prezes Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej Zbigniew Pawlak słusznie przypomina, że to właśnie w Tarnowskich Górach bije serce tego kultu - już w 1721 roku powstało u nas Bractwo św. Barbary, co potwierdziła papieska bulla. Jesteśmy więc nie tylko świadkami, ale kustoszem tej tradycji, którą zapoczątkowali nasi przodkowie. Teraz ramię w ramię z górnikami węgla z Górnego i Dolnego Śląska, górnikami soli z Bochni i Wieliczki, a także przyjaciółmi z Austrii i Luksemburga, walczymy o to, by świat oficjalnie docenił to, co my celebrujemy od wieków - zapowiadają przedstawiciele Lokalnej Organizacji Turystycznej Miasta Gwarków.
Może Cię zainteresować:
Tarnogórskie tradycje na Krajowej Liście Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego!
Może Cię zainteresować:
